1- Dioda, druty i zabawa - Co to jest LED i dlaczego trzeba ją „pilnować”

 

Co to jest LED i dlaczego trzeba ją „pilnować”

💡 Co to jest LED

LED (Light Emitting Diode) to dioda świecąca, czyli element elektroniczny, który:

• przewodzi prąd tylko w jednym kierunku

• świeci, gdy płynie przez nią prąd

• wymaga ograniczenia prądu (rezystor)

Kolor LED	Typowe napięcie (Vf)
Podczerwień (IR)	1,2 – 1,4 V
Czerwona	1,8 – 2,2 V
Pomarańczowa	2,0 – 2,2 V
Żółta	2,0 – 2,3 V
Zielona (stara)	2,0 – 2,4 V
Zielona (jasna)	2,8 – 3,2 V
Niebieska	2,8 – 3,4 V
Biała	2,8 – 3,4 V
UV	3,2 – 3,8 V

📌 Im „chłodniejszy” kolor, tym wyższe napięcie.

---

⚡ Prąd LED (bardzo ważne)

Typ LED	Typowy prąd
Mała LED 3–5 mm	10–20 mA
LED SMD	10–30 mA
LED dużej mocy	350 mA, 700 mA

👉 Dla większości projektów:

• 20 mA = standard

• można bezpiecznie dać 10–15 mA (dłuższa żywotność)

[Ciekawostka]

20 miliamperów (mA) to 0.02 ampera (A) (20 / 1000), ale nie da się przeliczyć miliamperów bezpośrednio na waty (W), ponieważ miliampery (mA) to miara natężenia prądu, a waty (W) to miara mocy; potrzebujesz dodatkowo napięcia w woltach (V), aby obliczyć moc (W = V x A). Na przykład, 20 mA przy 5V to 0.1 W, a przy 12V to 0.24 W. 

Jak to obliczyć

• Zamiana mA na A: Podziel wartość miliamperów przez 1000.
  • 20 mA / 1000 = 0.02 A`.
• Obliczenie mocy (waty): Użyj wzoru Moc (W) = Napięcie (V) x Natężenie (A).
  • Jeśli mamy 5V: 5 V x 0.02 A = 0.1 W (wat)
  • Jeśli mamy 12V: 12 V x 0.02 A = 0.24 W (wat) 

Co to oznacza w praktyce

• Miliampery (mA) mówią, ile prądu przepływa.
• Waty (W) mówią, ile energii jest zużywane (moc).
• Różne urządzenia przy tym samym natężeniu prądu (20mA) mogą mieć różną moc, jeśli pracują przy różnym napięciu. 

/*tutaj zdjecie diody led/*

⚠️ Dlaczego LED nie wolno podłączyć bezpośrednio do baterii?

Bo LED:

• nie ogranicza prądu

• pobierze go za dużo

• 👉 przegrzeje się i spali

🧱 3. Rezystor – najważniejszy element

/*tutaj zdjecie rezystora/*

Rezystor:

• ogranicza prąd

• chroni LED

• decyduje o jasności

Typowe wartości:

• 68 Ω – 150 Ω → jasna LED

• 220 Ω – 330 Ω → bezpiecznie, trochę słabiej świeci

👉 Do 2×AA + biała LED polecam 150–220 Ω

🟢 Podsumowanie – najważniejsze fakty o LED

• LED świeci tylko w jedną stronę

• Każdy kolor ma inne napięcie

• LED ZAWSZE potrzebuje rezystora

• Prąd jest ważniejszy niż napięcie

• 10–20 mA = bezpieczna praca